Nöbetçi Eczaneler
Wile E. Coyote ile Road Runner arasındaki bitmek bilmeyen kovalamacayı hatırlamayan pek az kişi vardır. Çakalın bir türlü yakalayamadığı, uzun bacaklarıyla çölde hızla koşup ortadan kaybolan o meşhur kuşun gerçek hayatta da yaşadığını biliyor muydunuz? İngilizcede roadrunner olarak bilinen bu kuşun Türkçedeki adı koşar guguk.
1949 yılında Chuck Jones’un Fast and Furry-ous adlı kısa filmiyle tanınan Road Runner, gerçek hayattaki büyük koşar guguktan esinleniyor. Gugukgiller (Cuculidae) familyasına bağlı bu kuş, Kuzey Amerika’nın kurak bölgelerinde yaşıyor.
Üstelik çizgi film karakteriyle gerçek kuş arasındaki benzerlik oldukça şaşırtıcı. Uzun bacakları, kuyruğu, öne eğilerek koşması ve yerde yaşamayı tercih etmesi gibi özellikler gerçek koşar gugukta da bulunuyor.
Koşar Guguk Nasıl Bir Kuş?
Koşar gugukun en tanınan türü büyük koşar guguk (Geococcyx californianus). Yaklaşık 52-54 santimetre uzunluğa ulaşabilen bu kuş; uzun bacakları, uzun kuyruğu, hafif sorguçlu başı ve uzun gagasıyla oldukça karakteristik bir görünüme sahip.
Cornell Ornitoloji Laboratuvarı’nın tür bilgilerine göre büyük koşar guguk, Kuzey Amerika’nın güneybatısındaki çöl ve yarı kurak bölgelerden çalılık alanlara, kanyonlara ve açık arazilere kadar çeşitli ortamlarda yaşıyor. Yoğun ormanlardan uzak dururken seyrek bitki örtüsüne sahip açık alanlarda rahatça hareket ediyor.
Onu diğer guguklardan ayıran en belirgin özellik ise yerdeki yaşamı.
Koşar guguk uçabiliyor fakat günlük hayatının büyük bölümünü yerde geçiriyor. Cornell’in gözlemlerinde, tehlike karşısında kısa ve alçak bir uçuş gerçekleştirmek yerine koşarak uzaklaşmasının daha tipik olduğu belirtiliyor. Koşarken gövdesini neredeyse yere paralel tutuyor, uzun kuyruğunu da yön değiştirmede kullanıyor.
Yani Road Runner’ın en meşhur özelliği, çizgi film için uydurulmuş bir fikirden ibaret değil.
Çölün Koşucusu
Büyük koşar guguk, yaşadığı sıcak ve kurak ortamın şartlarına da oldukça iyi uyum sağlamış.
Beslenmesinde böcekler, kertenkeleler, küçük memeliler, kurbağalar, akrepler ve küçük kuşlar bulunuyor. Cornell Ornitoloji Laboratuvarı’nın tür incelemesinde, koşar gugukların çıngıraklı yılanları öldürüp yiyebildiği de belirtiliyor. Büyük avları kayalara veya zemine vurarak parçalaması da gözlenen davranışları arasında.
Bu yüzden karşımızda ürkek bir çöl kuşundan çok, fırsat bulduğunda kendisinden daha tehlikeli avlara bile saldırabilen bir yırtıcı var.
Koşar gugukların çöl yaşamına bir başka uyumu da su tasarrufu. Cornell’in tür bilgilerine göre gözlerinin önündeki özel tuz bezleri, fazla tuzu böbrekler ve idrar yolları üzerinden daha fazla su kaybetmeden dışarı atmalarına yardımcı oluyor. Besinlerinin önemli bir bölümü de zaten su bakımından zengin hayvanlardan oluşuyor.
Road Runner ile Gerçek Koşar Guguk Arasındaki Benzerlik
Gerçek kuşu tanıdıktan sonra çizgi film karakterine bakınca benzerlik daha kolay fark ediliyor.
Chuck Jones, Road Runner’ın gerçek hayattaki modeline olağanüstü derecede benzediğini kendisi de ifade etmişti. Jones’un yazılarında, animasyon karakterinin yaşayan modele “neredeyse tamamen” benzediğini söylediği görülüyor.
Gerçek koşar gugukun uzun bacakları ve kuyruğu var. Başında küçük bir sorguç bulunuyor. Gövdesini koşarken öne doğru yatırıyor. Yerde hızla ilerliyor ve uçuşu kısa mesafelerle sınırlı kalıyor.
Road Runner’ın tasarımında bu özelliklerin hepsi karikatürleştirilmiş biçimde karşımıza çıkıyor.
Karakterin 1949’daki ilk görünümü olan Fast and Furry-ous da doğrudan Chuck Jones yönetiminde hazırlanmıştı. Chuck Jones’un arşivinde yer alan bilgiler, Wile E. Coyote ile Road Runner arasındaki kovalamacanın bu filmle başladığını doğruluyor.
Meşhur “Bip Bip” Sesi Nereden Geldi?
Road Runner’ın gerçek kuştan ayrıldığı en eğlenceli noktalardan biri sesi.
Meşhur “Bip Bip” çağrısı gerçek koşar gugukun doğal sesi değil. Chuck Jones’un anlatımına göre ses, Warner Bros. stüdyosunda çalışan Paul Julian’ın koridorda yol açmak için çıkardığı sesten esinlenmişti. Julian daha sonra Road Runner’ın bu sesini kaydetti.
Gerçek koşar guguk ise daha çok düşük perdeli ötüşler çıkarıyor. Tehlike sırasında farklı sesler kullanabiliyor ve gagasının iki parçasını birbirine vurarak kastanyet benzeri bir ses de çıkarabiliyor.
Yani Road Runner’ın görünüşü ve hareketleri gerçek kuşa şaşırtıcı biçimde yaklaşırken, sesi animasyon dünyasının ürünü.
Çakal ile Gerçek Kovalamaca
Çizgi filmin diğer başrolü olan çakal da gerçek hayatta koşar gugukun yaşadığı bölgelerde bulunuyor. Bu nedenle iki hayvanın doğada karşılaşması gayet mümkün.
Hatta gerçek hayatın çizgi filme en çok yaklaştığı noktalardan biri de burada ortaya çıkıyor.
Koşar gugukların çakalın yakınında koştuğu görüntüler, kuşun hareket biçimi düşünüldüğünde oldukça dikkat çekici. Açık arazide hızla ilerleyen kuş, yön değiştirirken uzun kuyruğunu kullanıyor ve yere yakın hareket ediyor. Çizgi filmdeki kovalamaca sahnelerinin bu nedenle gerçek bir koşar guguku izleyen kişiye tanıdık gelmesi şaşırtıcı değil.
Burada küçük bir ayrıntı çizgi filmin bütün dengelerini değiştiriyor: Gerçek çakal daha hızlı.
Cornell Ornitoloji Laboratuvarı, çakalların saatte 43 mile kadar, yani yaklaşık 69 kilometreye ulaşabildiğini ve bunun koşar gugukun hızının iki katından fazla olduğunu belirtiyor.
Dolayısıyla gerçek dünyada Road Runner’ın avantajı çakaldan daha hızlı olması değil. Kuşun çevikliği, araziye uyumu ve yerde hareket etme becerisi burada daha önemli.
Çizgi Filmdeki En Gerçekçi Şey
Road Runner ile Wile E. Coyote arasındaki kovalamaca elbette gerçek bir doğa olayı olarak tasarlanmış değil. Fakat çizgi filmin temel görüntüsü gerçek hayattaki davranışlara oldukça yakın.
Uzun bacaklı kuş yerde koşuyor. Çöl benzeri açık arazide hareket ediyor. Bir yırtıcı tarafından kovalanabiliyor. Hızla yön değiştirebiliyor ve kısa uçuşlarla yoluna devam ediyor.
Bütün bunlar gerçek koşar gugukun doğal yaşamının parçaları.
Dolayısıyla çizgi filmin komedisi, tamamen hayalî bir hayvanın üzerine kurulmuş gibi durmuyor. Gerçekten var olan sıra dışı bir kuşun özellikleri alınıp çizgi film mantığıyla büyütülmüş.
Koşar Gugukun Çizgi Filmden Daha İlginç Özellikleri
Road Runner sayesinde tanınan koşar guguk, çizgi film karakterinin gölgesinde kalmayacak kadar ilginç bir hayvan.
Örneğin çıngıraklı yılan avlayabiliyor. Cornell’in gözlemlerinde, iki koşar gugukun birlikte hareket ederek yılanı etkisiz hale getirdiği belirtiliyor. Kuşlardan biri yılanın dikkatini dağıtırken diğeri başına saldırıyor.
Koşar guguk aynı zamanda oldukça geniş bir beslenme listesine sahip. Böceklerden kemirgenlere, kertenkelelerden akreplere ve küçük kuşlara kadar karşısına çıkan pek çok canlıyı avlayabiliyor. Kış aylarında meyve ve tohumlar da beslenmesine ekleniyor.
Bir başka ilginç özellik ise ısı yönetimi. Çöl gecelerinin ardından sabahları güneşlenerek vücudunu ısıtabiliyor. Sıcak havalarda ise boğaz bölgesindeki çıplak deriyi titreterek vücut ısısını düşürmeye yardımcı olan gular fluttering adı verilen davranışı kullanıyor.
Bütün bunlar, Road Runner’ın gerçek hayattaki karşılığının çizgi film karakterinden daha sakin, fakat kendi başına oldukça sıra dışı bir hayvan olduğunu gösteriyor.
Road Runner’ın Gerçek Hayattaki Karşılığı Koşar Guguk
Koşar guguk, çakal kadar tanınan bir hayvan değil. Birçok kişi bu kuşu önce çizgi film karakteri olarak tanıyor, gerçek hayattaki hayvan olduğunu daha sonra öğreniyor.
Oysa koşar guguk kendi başına dikkat çekici bir tür. Gugukgillerden geliyor, Kuzey Amerika’nın kurak bölgelerinde yaşıyor, uçabildiği halde hayatının büyük bölümünü yerde geçiriyor, yılan ve akrep avlıyor, çöl şartlarına uyum sağlıyor ve çakallarla aynı coğrafyayı paylaşıyor.
Road Runner’ın başarısı da biraz buradan geliyor. Chuck Jones, gerçek hayattaki bu sıra dışı kuşun görünüşünü ve hareketlerini alıp onu çizgi film dünyasının en tanınan kovalamacalarından birinin kahramanına dönüştürdü. Jones’un kendi ifadesiyle, ortaya çıkan animasyon hayvanı yaşayan modeline oldukça yakın kaldı.
Gerçek koşar guguk elbette çakalla oturup dalga geçmek için yarışmıyor. Fakat uzun bacaklarıyla çöl yollarında koştuğunu, aniden yön değiştirdiğini ve çevresindeki hayvanlarla birlikte hareket ettiğini gördüğünüzde, Wile E. Coyote’nin neden yıllardır bu kuşun peşinden koştuğunu anlamak kolaylaşıyor.
Bip Bip! sesi çizgi filme ait olabilir. Kuşun kendisi ise gayet gerçek.