Oyun Türleri ve Oyun Terimleri Rehberi: RPG, RTS, FPS, MOBA ve Daha Fazlası

Video oyunları dünyasında kullanılan kısaltmalar, hem oyun türlerini hem de oynanış biçimlerini kısa ve anlaşılır şekilde ifade etmek için geliştirilmiştir. RPG, RTS, FPS ve MOBA gibi ifadeler bir oyunun temel yapısını anlatırken; GG, AFK veya KDA gibi terimler ise oyuncular arasındaki iletişimin önemli bir parçasıdır.

Bu rehberde en yaygın oyun türlerini, bu türlerin ne ifade ettiğini, başlıca özelliklerini ve öne çıkan örnek oyunları bir araya getirdik. Ayrıca oyuncular arasında sık kullanılan temel oyun terimlerini de ayrı bir bölümde açıkladık.

RPG (Role-Playing Game) Türleri

Türkçesi: Rol Yapma Oyunu

Ne anlama gelir?

RPG, oyuncunun bir karakteri veya karakter grubunu kontrol ederek hikâye boyunca geliştirdiği oyun türüdür. Karakter gelişimi, ekipman toplama, görev tamamlama ve seviye atlama gibi mekanikler türün temelini oluşturur.

Başlıca özellikleri:

Karakter geliştirme sistemi
Seviye atlama
Görev odaklı ilerleyiş
Ekipman ve envanter yönetimi
Hikâye ağırlıklı oynanış

Yaygın olarak bilinen alt türleri de vardır.

ARPG (Action Role-Playing Game)

Türkçesi: Aksiyon Rol Yapma Oyunu

Gerçek zamanlı savaş mekaniklerini RPG öğeleriyle birleştirir.

Örnek oyunlar: Diablo IV, Path of Exile

JRPG (Japanese Role-Playing Game)

Türkçesi: Japon Rol Yapma Oyunu

Japon geliştiriciler tarafından oluşturulan, güçlü hikâye anlatımı ve anime estetiğiyle öne çıkan RPG türüdür.

Örnek oyunlar: Final Fantasy VII Rebirth, Persona 5 Royal

CRPG (Computer Role-Playing Game)

Türkçesi: Bilgisayar Rol Yapma Oyunu

Karakter seçimleri, diyaloglar ve stratejik oynanışa ağırlık veren klasik bilgisayar rol yapma oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Divinity: Original Sin 2, Pillars of Eternity

WRPG (Western Role-Playing Game)

Türkçesi: Batı Tarzı Rol Yapma Oyunu

Batılı geliştiricilerin hazırladığı, oyuncu özgürlüğünü ve seçimlerini ön plana çıkaran RPG türüdür.

Örnek oyunlar: The Elder Scrolls V: Skyrim, Mass Effect 2

MMORPG (Massively Multiplayer Online Role-Playing Game)

Türkçesi: Devasa Çok Oyunculu Çevrim İçi Rol Yapma Oyunu

Binlerce oyuncunun aynı çevrim içi dünyada karakterlerini geliştirdiği RPG alt türüdür.

Örnek oyunlar: World of Warcraft, Final Fantasy XIV

Aksiyon Türleri

Aksiyon oyunları; refleks, hızlı karar verme ve gerçek zamanlı mücadeleyi ön plana çıkaran oyun türlerini kapsar. Bu türün altında nişancı oyunları, yakın dövüş odaklı yapımlar ve farklı aksiyon alt türleri yer alır.

FPS (First-Person Shooter)

Türkçesi: Birinci Şahıs Nişancı Oyunu

Oyuncunun oyun dünyasını karakterin gözünden gördüğü nişancı oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Counter-Strike 2, DOOM Eternal

TPS (Third-Person Shooter)

Türkçesi: Üçüncü Şahıs Nişancı Oyunu

Karakterin dışarıdan görüldüğü kamera açısıyla oynanan nişancı oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Gears 5, Tom Clancy’s The Division 2

Hero Shooter

Türkçesi: Kahraman Tabanlı Nişancı Oyunu

Her karakterin kendine özgü yeteneklere ve silahlara sahip olduğu takım tabanlı nişancı oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Overwatch 2, Marvel Rivals

Extraction Shooter

Türkçesi: Tahliye Odaklı Nişancı Oyunu

Oyuncuların ganimet toplayıp bunları kaybetmeden haritadan çıkmaya çalıştığı nişancı oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Escape from Tarkov, Hunt: Showdown 1896

Hack and Slash

Türkçesi: Yakın Dövüş Odaklı Aksiyon Oyunu

Yakın dövüşü, hızlı çatışmaları ve çok sayıda düşmanla mücadeleyi temel alan aksiyon oyunlarıdır.

Örnek oyunlar: Devil May Cry 5, Diablo

Strateji Türleri

RTS (Real-Time Strategy)

Türkçesi: Gerçek Zamanlı Strateji Oyunu

Ne anlama gelir?

RTS, oyuncuların aynı anda hareket ettiği ve tüm kararların gerçek zamanlı olarak alındığı strateji oyunlarını ifade eder. Kaynak toplama, üs kurma ve ordu yönetimi türün temel unsurlarıdır.

Başlıca özellikleri

Gerçek zamanlı oynanış
Kaynak yönetimi
Üs inşa etme
Birim üretimi ve kontrolü
Stratejik savaşlar

Örnek oyunlar: Age of Empires, Red Alert gibi seriler

TBS (Turn-Based Strategy)

Türkçesi: Sıra Tabanlı Strateji Oyunu

Ne anlama gelir?

TBS, oyuncuların hamlelerini sırayla yaptığı strateji oyunlarını ifade eder. Oyuncuların düşünerek karar vermesine olanak tanıyan bu türde hızdan çok planlama ön plandadır.

Başlıca özellikleri

Sıra tabanlı oynanış
Uzun vadeli strateji
Harita ve kaynak yönetimi
Düşünmeye zaman tanıyan oyun yapısı
Taktiksel karar alma

Örnek oyunlar: Civilization, Europa Universalis gibi seriler

TBT (Turn-Based Tactics)

Türkçesi: Sıra Tabanlı Taktik Oyunu

Ne anlama gelir?

TBT, büyük ölçekli stratejiden çok küçük birliklerin yönetimine odaklanan sıra tabanlı oyun türüdür. Her karakterin veya birliğin konumu, yetenekleri ve hareket sırası büyük önem taşır.

Başlıca özellikleri

Sıra tabanlı çatışmalar
Küçük ekip veya birlik yönetimi
Taktiksel konumlandırma
Karakter yeteneklerinin etkin kullanımı
Zorlu savaş senaryoları

Örnek oyunlar: XCOM 2, Final Fantasy Tactics

City Builder

Türkçesi: Şehir Kurma Oyunu

Ne anlama gelir?

City Builder, oyuncunun bir şehri planlayıp geliştirdiği simülasyon ve strateji türünü ifade eder. Altyapı, ekonomi, nüfus ve kamu hizmetlerinin dengeli şekilde yönetilmesi gerekir.

Başlıca özellikleri

Şehir planlama
Kaynak ve bütçe yönetimi
Nüfus ihtiyaçlarını karşılama
Altyapı geliştirme
Uzun vadeli stratejik kararlar

Örnek oyunlar: Cities: Skylines II, Anno 1800

4X (Explore, Expand, Exploit, Exterminate)

Türkçesi: Keşfet, Genişle, Yararlan, Yok Et

Ne anlama gelir?

4X, oyuncuların bir uygarlığı veya devleti uzun vadeli stratejik kararlarla geliştirdiği strateji oyunlarını ifade eder. Türün adı İngilizce dört temel oynanış unsurunun baş harflerinden oluşur: Explore (Keşfet), Expand (Genişle), Exploit (Kaynaklardan Yararlan) ve Exterminate (Rakipleri Yok Et).

Başlıca özellikleri

Keşif odaklı haritalar
Kaynak yönetimi
Diplomasi ve savaş
Teknoloji geliştirme
Uzun vadeli stratejik planlama

Örnek oyunlar: Sid Meier’s Civilization VII, Stellaris

Diğer Oyun Türleri

MOBA (Multiplayer Online Battle Arena)

Türkçesi: Çok Oyunculu Çevrim İçi Savaş Arenası

Ne anlama gelir?

MOBA, iki takımın belirli bir harita üzerinde mücadele ettiği ve rakip üssü yok etmeyi amaçladığı rekabetçi oyun türüdür. Her oyuncu kendine özgü yeteneklere sahip tek bir karakteri kontrol eder. Takım çalışması, harita kontrolü ve stratejik kararlar oyunun temelini oluşturur.

Başlıca özellikleri

Takım tabanlı oynanış
Kendine özgü yeteneklere sahip karakterler
Koridor (Lane) sistemi
Seviye ve eşya geliştirme
Rekabetçi ve stratejik mücadele

Örnek oyunlar: League of Legends, Dota 2

Battle Royale

Türkçesi: Hayatta Kalma Arenası

Ne anlama gelir?

Battle Royale, çok sayıda oyuncunun geniş bir haritaya bırakıldığı ve ayakta kalan son oyuncu veya son takımın kazandığı oyun türüdür. Oyun alanı zamanla daraldığı için oyuncular sürekli karşı karşıya gelmek zorunda kalır.

Başlıca özellikleri

Çok sayıda oyuncunun aynı maçta mücadele etmesi
Geniş ve zamanla daralan harita
Silah ve ekipman toplama
Tek başına veya takım hâlinde oynanabilme
Son hayatta kalan oyuncu veya takımın kazanması

Örnek oyunlar: PUBG: Battlegrounds, COD Warzone

Survival

Türkçesi: Hayatta Kalma Oyunu

Ne anlama gelir?

Survival oyunlarında amaç, zorlu çevre koşullarına ve çeşitli tehlikelere karşı hayatta kalmayı başarmaktır. Oyuncular genellikle yiyecek, su ve barınak gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için kaynak toplar ve çeşitli araçlar üretir.

Başlıca özellikleri

Kaynak toplama
Üretim (Crafting) sistemi
Açlık, susuzluk ve dayanıklılık mekanikleri
Barınak kurma
Çevresel tehlikelerle mücadele

Örnek oyunlar: Rust, Sunkenland

Roguelike

Türkçesi: Rogue Benzeri Oyun

Ne anlama gelir?

Roguelike, adını 1980 yılında yayımlanan Rogue oyunundan alan bir türdür. Rastgele oluşturulan bölümler, kalıcı ölüm (Permadeath) ve her oynanışta farklı bir deneyim sunmasıyla öne çıkar.

Başlıca özellikleri

Rastgele oluşturulan haritalar
Kalıcı ölüm (Permadeath)
Her oynanışta farklı deneyim
Yüksek zorluk seviyesi
Stratejik kararların önem taşıması

Örnek oyunlar: Rogue, Caves of Qud

Roguelite

Türkçesi: Rogue Esintileri Taşıyan Oyun

Ne anlama gelir?

Roguelite, Roguelike türünün daha erişilebilir bir yorumudur. Oyuncu öldüğünde oyun yeniden başlasa da, karakterin veya hesabın bazı ilerlemeleri kalıcı olarak korunur.

Başlıca özellikleri

Rastgele oluşturulan bölümler
Tekrar oynanabilirlik
Kalıcı karakter veya hesap gelişimi
Hızlı oyun döngüsü
Ölüm sonrası ilerlemenin tamamen sıfırlanmaması

Örnek oyunlar: Hades, Dead Cells

Soulslike

Türkçesi: Souls Benzeri Oyun

Ne anlama gelir?

Soulslike, yüksek zorluk seviyesi, dikkatli savaş mekanikleri ve keşif odaklı oynanışıyla öne çıkan aksiyon rol yapma oyunlarını ifade eder. Tür, Demon’s Souls ve özellikle Dark Souls serisinin başarısıyla popülerlik kazanmıştır.

Başlıca özellikleri

Zorlu düşmanlar ve boss savaşları
Sabır ve zamanlama gerektiren savaş sistemi
Ölüm sonrası belirli ilerlemelerin kaybedilebilmesi
Kestirme yollarla birbirine bağlanan haritalar
Çevresel hikâye anlatımı

Örnek oyunlar: Elden Ring, Lord of the Fallen

Metroidvania

Türkçesi: Metroid ve Castlevania Tarzı Oyun

Ne anlama gelir?

Metroidvania, keşif odaklı harita yapısını karakter gelişimiyle birleştiren oyun türüdür. Oyuncular yeni yetenekler kazandıkça daha önce ulaşamadıkları bölgelere erişebilir.

Başlıca özellikleri

Birbirine bağlı geniş harita
Keşif odaklı oynanış
Yeni yeteneklerle açılan bölgeler
Geri dönüş (Backtracking) mekanikleri
Platform ve aksiyon unsurları

Örnek oyunlar: Hollow Knight, Ori and the Will of the Wisps

Idle Game

Türkçesi: Pasif İlerlemeli Oyun

Ne anlama gelir?

Idle Game, oyuncunun sürekli aktif olmasına gerek kalmadan ilerlemenin devam ettiği oyun türüdür. Oyuncu zaman zaman oyuna girerek geliştirmeler yapar ve elde ettiği kaynaklarla üretimini artırır.

Başlıca özellikleri

Otomatik kaynak üretimi
Pasif ilerleme sistemi
Düzenli yükseltmeler
Basit oynanış
Uzun süreli gelişim

Örnek oyunlar: Cookie Clicker, Melvor Idle

Gacha

Türkçesi: Rastgele Ödül Sistemi Tabanlı Oyun

Ne anlama gelir?

Gacha, yeni karakterlerin, silahların veya ekipmanların rastgele ödül sistemiyle elde edildiği oyun türünü ifade eder. Adını, Japonya’daki kapsül oyuncak makineleri olan “Gashapon”lardan alır. Bu sistem genellikle oyun içi para birimi veya özel çekiliş mekanikleri üzerine kuruludur.

Başlıca özellikleri

Rastgele karakter veya eşya kazanma sistemi
Koleksiyon odaklı ilerleme
Düzenli etkinlikler ve yeni içerikler
Karakter geliştirme
Çevrim içi servis modeli

Örnek oyunlar: Genshin Impact, Honkai: Star Rail

Oyun Tasarımı ve Oynanış Yaklaşımları

Bazı kavramlar bir oyunun türünü değil, nasıl tasarlandığını veya nasıl oynandığını ifade eder. Bu nedenle aynı oyun birden fazla yaklaşımı aynı anda benimseyebilir. Örneğin bir oyun hem RPG hem Open World hem de Sandbox özellikleri taşıyabilir. Aşağıdaki kavramlar, oyunları sınıflandırmak yerine oynanış yapısını ve oyuncuya sunduğu deneyimi tanımlar.

Open World

Türkçesi: Açık Dünya

Ne anlama gelir?

Open World, oyuncuların geniş bir oyun dünyasını büyük ölçüde özgür şekilde keşfedebildiği oyun tasarım yaklaşımıdır. Oyuncular ana görevleri takip edebilir, yan görevleri tamamlayabilir veya dünyayı kendi istedikleri sırayla keşfedebilir.

Başlıca özellikleri

Geniş ve kesintisiz haritalar
Serbest keşif imkânı
Ana ve yan görevler
Oyuncu özgürlüğünü ön plana çıkaran tasarım
Birçok oyun türüyle birlikte kullanılabilmesi

Örnek oyunlar: Red Dead Redemption 2, Middle-earth: Shadow of War

Sandbox

Türkçesi: Serbest Oynanış

Ne anlama gelir?

Sandbox, oyuncuya belirli bir oynanış biçimi dayatmayan ve kendi hedeflerini oluşturmasına olanak tanıyan oyun tasarım yaklaşımıdır. İnşa etme, üretme, keşfetme ve deney yapma gibi unsurlar genellikle ön plandadır.

Başlıca özellikleri

Oyuncu özgürlüğü
İnşa ve üretim mekanikleri
Yaratıcılığı teşvik eden yapı
Serbest keşif
Önceden belirlenmiş hedeflere bağlı olmama

Örnek oyunlar: Minecraft, Garry’s Mod

MMO (Massively Multiplayer Online)

Türkçesi: Devasa Çok Oyunculu Çevrim İçi Yapı

Ne anlama gelir?

MMO, aynı çevrim içi dünyada çok sayıda oyuncunun eş zamanlı olarak yer alabildiği oyun yapısını ifade eder. Tek başına bir oyun türü değildir; RPG, FPS veya hayatta kalma gibi farklı türlerle birlikte kullanılabilir.

Başlıca özellikleri

Çok sayıda oyuncunun aynı sunucuda bulunabilmesi
Kalıcı çevrim içi dünya
Oyuncular arası etkileşim
Topluluk odaklı oynanış
Farklı oyun türleriyle birleştirilebilmesi

Örnek oyunlar: EVE Online, Knight Online

Co-op (Cooperative)

Türkçesi: İş Birlikçi Oynanış

Ne anlama gelir?

Co-op, iki veya daha fazla oyuncunun ortak bir hedefe ulaşmak için birlikte mücadele ettiği oynanış yaklaşımıdır. Oyuncular birbirleriyle rekabet etmek yerine iş birliği yapar.

Başlıca özellikleri

Takım çalışması
Ortak hedefler
Çevrim içi veya yerel çok oyunculu destek
Görev paylaşımı
Birlikte ilerleme

Örnek oyunlar: It Takes Two, Deep Rock Galactic

PvE (Player versus Environment)

Türkçesi: Oyuncuya Karşı Oyun Dünyası

Ne anlama gelir?

PvE, oyuncuların bilgisayar kontrollü düşmanlara ve oyun dünyasının sunduğu zorluklara karşı mücadele ettiği oynanış yaklaşımıdır.

Başlıca özellikleri

Yapay zekâ kontrollü düşmanlar
Hikâye veya görev odaklı ilerleyiş
Tek oyunculu veya iş birlikçi oynanış
Rekabetten çok keşif ve gelişim odaklı yapı

Örnek oyunlar: Monster Hunter: World, Warframe

PvP (Player versus Player)

Türkçesi: Oyuncuya Karşı Oyuncu

Ne anlama gelir?

PvP, oyuncuların doğrudan birbirlerine karşı mücadele ettiği oynanış yaklaşımıdır. Rekabetçi oyunların büyük bölümü PvP sistemini temel alır.

Başlıca özellikleri

Gerçek oyuncular arasında mücadele
Rekabetçi oynanış
Beceri odaklı karşılaşmalar
Dereceli veya derecesiz maç sistemleri

Örnek oyunlar: Counter-Strike 2, Valorant

PvPvE (Player versus Player versus Environment)

Türkçesi: Oyuncuya ve Oyun Dünyasına Karşı Mücadele

Ne anlama gelir?

PvPvE, oyuncuların hem birbirleriyle hem de bilgisayar kontrollü düşmanlarla aynı anda mücadele ettiği oynanış yaklaşımıdır. Başarı için hem çevresel tehditlere hem de diğer oyunculara karşı dikkatli olmak gerekir.

Başlıca özellikleri

PvP ve PvE unsurlarını birlikte sunması
Yüksek risk ve yüksek ödül dengesi
Dinamik karşılaşmalar
Tahmin edilmesi zor oyun akışı

Örnek oyunlar: Hunt: Showdown 1896, Dark and Darker

Crossplay

Türkçesi: Platformlar Arası Birlikte Oynama

Ne anlama gelir?

Crossplay, farklı oyun platformlarını kullanan oyuncuların aynı sunucuda birlikte oyun oynayabilmesini sağlayan sistemdir. Örneğin bilgisayar, PlayStation ve Xbox oyuncuları aynı maça katılabilir.

Başlıca özellikleri

Farklı platformlar arasında birlikte oynama
Ortak sunucu desteği
Daha geniş oyuncu kitlesi
Arkadaşlarla platform farkı olmadan oynayabilme

Örnek oyunlar: Fortnite, Rocket League

Cross-Progression

Türkçesi: Platformlar Arası İlerleme

Ne anlama gelir?

Cross-Progression, oyuncunun farklı platformlarda aynı hesabı kullanarak oyun ilerlemesini sürdürebilmesini sağlayan sistemdir. Böylece karakterler, kayıt dosyaları ve oyun içi kazanımlar platformlar arasında senkronize edilir.

Başlıca özellikleri

Ortak hesap sistemi
İlerlemenin farklı platformlarda korunması
Kayıt dosyalarının senkronizasyonu
Platform değiştirmeyi kolaylaştırması

Örnek oyunlar: Destiny 2, Genshin Impact

Oyunlarda Kullanılan Yaygın Terimler

Aşağıda oyuncular arasında en sık kullanılan oyun terimlerini ve kısaltmalarını alfabetik olarak bulabilirsiniz.

Terim	Açıklama
AD (Attack Damage)	Fiziksel saldırı gücü
AFK (Away From Keyboard)	Klavye başında değil
AoE (Area of Effect)	Alan etkili
AP (Ability Power)	Yetenek gücü
BRB (Be Right Back)	Hemen döneceğim
Buff	Güçlendirme
Carry	Takımı taşıyan oyuncu
CC (Crowd Control)	Kitle kontrolü
CD (Cooldown)	Bekleme süresi
CS (Creep Score)	Minyon skoru
DC (Disconnect)	Bağlantı kesilmesi
DoT (Damage over Time)	Zamanla hasar
DPS (Damage per Second)	Saniye başına hasar
Drop Rate	Düşme oranı
EZ (Easy)	Çok kolay / Kolaydı
Farm	Kaynak kasma
FF (Forfeit)	Teslim olma
Gank	Baskın
GG (Good Game)	Güzel oyun
GJ (Good Job)	İyi iş
GLHF (Good Luck, Have Fun)	İyi şanslar, iyi eğlenceler
Heal	Can yenileme
Hitbox	Vuruş alanı
HoT (Heal over Time)	Zamanla iyileştirme
HP (Health Points)	Can puanı
KD (Kill/Death)	Öldürme / Ölme oranı
KDA (Kill/Death/Assist)	Öldürme / Ölme / Asist oranı
Lag	Gecikme
Loot	Ganimet
Main	Ana karakter
MP (Mana Points)	Mana puanı
Meta	En güçlü strateji
Nerf	Zayıflatma
NPC (Non-Player Character)	Oyuncu olmayan karakter
NT (Nice Try)	İyi denemeydi
OP (Overpowered)	Aşırı güçlü
Ping	Ağ gecikmesi
Proc	Tetiklenme
Respawn	Yeniden doğma
RNG (Random Number Generator)	Rastgelelik
Smurf	Yan hesap
Spawn	Doğma noktası
Tank	Dayanıklı karakter
XP (Experience Points)	Deneyim puanı
WP (Well Played)	İyi oynandı

Sonuç

Artık RPG, FPS, RTS, MOBA veya Roguelike gibi oyun türlerinin ne anlama geldiğini ve oyuncular arasında sık kullanılan terimleri biliyorsunuz. Böylece beğendiğiniz bir oyunun hangi türe ait olduğunu daha kolay anlayabilir, benzer yapımları keşfedebilir ve oyun dünyasında kullanılan kavramları çok daha rahat yorumlayabilirsiniz.