Nöbetçi Eczaneler
Finlandiyalı mühendis ve içerik üreticisi Lukas Sjöman, kendi yaptığı Helios 11 adlı güneş enerjili yatla Finlandiya’dan İbiza’ya kadar yaklaşık 5.700 kilometre yol aldı. Yaklaşık 11 metre uzunluğundaki tekne, güneş panellerinden üretilen elektrikle çalışan bir batarya ve elektrik motoru sistemi kullanıyor.
Helios 11’in dikkat çeken bir başka özelliği de yapım maliyeti. Wonderful Engineering’in aktardığı maliyet dökümünde teknenin toplam maliyeti 20.724 dolar olarak veriliyor. Bataryalar, elektrik motoru, güneş panelleri ve şarj kontrol cihazları bu hesabın başlıca kalemlerini oluşturuyor.
Sjöman tekneyi yaklaşık 200 günde kendi imkânlarıyla inşa etti ve ardından Avrupa üzerinden İspanya’ya doğru uzun bir yolculuğa çıktı. Yolculuk sırasında İsveç, Danimarka, Almanya ve Fransa’dan geçen Helios 11, nehir ve kanalları da kullanarak Akdeniz’e ulaştı ve sonunda İbiza’ya vardı.
Helios 11 Nedir?
Helios 11, güneş enerjisini elektrik enerjisine dönüştürerek bataryalarında depolayan ve bu enerjiyi elektrik motoruyla hareket için kullanan yaklaşık 11 metrelik bir yat. Sjöman, teknenin yapımını Finlandiya’daki bir hangarda gerçekleştirdi.
Teknenin gövdesinde deniz kontrplağı ve fiberglas kullanıldı. Üst bölüm ise güneş panellerinin yerleştirilebileceği geniş bir yüzey oluşturacak şekilde tasarlandı. Böylece teknenin enerji üretim sistemi doğrudan gövdeye entegre edildi.
Helios 11’in temel enerji zinciri şu şekilde çalışıyor:
Güneş panelleri → şarj kontrol cihazları → batarya → elektrik motoru → pervane
Güneş ışığı panellerde elektrik enerjisine dönüştürülüyor. Üretilen enerji bataryalarda depolanıyor ve elektrik motoru ihtiyaç duyduğu enerjiyi buradan alıyor.
Helios 11’in Güneş Enerjisi Sistemi
Teknenin çatısına konut tipi güneş panelleri yerleştirildi. Kaynaklarda panel sayısı 10 adet olarak verilirken toplam güneş enerjisi kapasitesi için yaklaşık 4 kW ile 6 kW arasında farklı değerler bulunuyor.
Bu farklılık, projenin yolculuk sürecinde enerji sisteminde değişiklikler yapılmış olmasıyla birlikte değerlendirilebilir. Güncel haberlerde Helios 11’in 6 kW seviyesine ulaşan bir güneş üretim sistemine sahip olduğu da aktarılıyor.
24 kWh Batarya
Helios 11 için raporlanan batarya kapasitesi 24 kWh. Bu kapasite, teknenin güneş ışığının bulunmadığı veya üretimin düşük olduğu zamanlarda kullanabileceği elektrik enerjisinin depolanmasını sağlıyor.
48 voltluk bir sistem üzerinden hesaplandığında 24 kWh kapasite yaklaşık 500 Ah değerine karşılık geliyor.
Bataryaların maliyeti için Wonderful Engineering’in aktardığı dökümde 2.881 dolar rakamı yer alıyor. Bu rakam, 24 kWh’lik enerji depolama sisteminin proje içindeki maliyetini gösteriyor.
Batarya kapasitesi teknenin toplam menzilini tek başına belirlemiyor. Gövde ağırlığı, su direnci, seyir hızı, motor verimliliği, pervane verimliliği ve hava koşulları enerji tüketimini doğrudan etkiliyor.
6 kW Elektrikli Dıştan Takma Motor
Helios 11’in hareketini elektrikli dıştan takma motor sağlıyor. Kaynaklarda motor gücü yaklaşık 6 kW olarak veriliyor. Bu motor, bataryalarda depolanan elektrik enerjisini mekanik harekete dönüştürüyor.
Wonderful Engineering’in aktardığı maliyet dökümünde elektrikli dıştan takma motor için 4.033–4.609 dolar aralığında bir fiyat bulunuyor.
Teknenin enerji verimliliğinde motor kadar gövde tasarımı da önemli. Helios 11 yüksek hız amacıyla tasarlanmış bir tekne yerine düşük enerji tüketimiyle uzun süre seyredecek bir platform olarak kullanılıyor.
Güneş Panelleri ve Şarj Kontrol Cihazları
Helios 11’in enerji üretim sistemi, güneş panellerinin ürettiği elektriğin bataryalara aktarılmasını sağlayan kontrol ekipmanlarıyla birlikte çalışıyor.
Wonderful Engineering’in maliyet dökümünde güneş panelleri için 864 dolar, şarj kontrol cihazları için de 864 dolar veriliyor.
10 panel üzerinden düşünüldüğünde panel başına ortalama maliyet yaklaşık 86 dolar seviyesine geliyor. Şarj kontrol cihazlarının görevi ise panellerden gelen elektrik akımını batarya sisteminin gerektirdiği değerlere uygun biçimde yönetmek.
Güneş enerjisinin üretimi gün boyunca değiştiği için bu kontrol sistemi, batarya ve elektrik motoru arasındaki enerji yönetiminin temel parçalarından birini oluşturuyor.
Helios 11’in Maliyeti Ne Kadar?
Helios 11’in yapım maliyeti için Wonderful Engineering tarafından aktarılan toplam rakam 20.724 dolar.
Maliyet dökümündeki öne çıkan kalemler şöyle:
- Bataryalar: 2.881 dolar
- Elektrikli dıştan takma motor: 4.033–4.609 dolar
- Güneş panelleri: 864 dolar
- Şarj kontrol cihazları: 864 dolar
Bu dört kalemin toplamı yaklaşık 8.642–9.218 dolar seviyesinde. Geri kalan bölümde teknenin gövdesi, deniz kontrplağı, fiberglas, epoksi, boya, kereste, elektrik tesisatı ve diğer ekipmanlar bulunuyor.
Maliyet hesabının önemli bir bölümünü teknenin kendisinin inşa edilmesi oluşturuyor. Sjöman, Helios 11’i yaklaşık 200 günlük bir çalışma sonunda tamamladı. Teknenin yapım süreci de True North Yachts adı altında yayımlanan içeriklerle belgeleniyor.
Helios 11 Kaç Kilometre Yol Aldı?
Helios 11’in Avrupa yolculuğu yaklaşık 5.700 kilometre sürdü. Yolculuk Finlandiya’dan başladı ve İsveç, Danimarka, Almanya ve Fransa üzerinden devam ederek Akdeniz’e ulaştı. Son durak İbiza oldu.
Yaklaşık 5.700 kilometrelik mesafe 3.000 deniz milinin üzerine çıkıyor. Bazı kaynaklarda yolculuk 3.540 mil olarak da ifade ediliyor.
Bu mesafe teknenin 24 kWh bataryayla tek seferde aldığı menzil anlamına gelmiyor. Yolculuk aylar boyunca sürdü ve tekne seyir sırasında güneşten elektrik üretmeye devam etti.
Güneş Enerjisiyle Binlerce Kilometre Nasıl Gidildi?
Helios 11’in uzun mesafe performansının temelinde enerji üretimi ile enerji tüketiminin dengelenmesi bulunuyor.
Güneş panelleri gün boyunca elektrik üretiyor. Bu enerji motorun anlık ihtiyacını karşılayabildiği gibi bataryaların yeniden doldurulmasında da kullanılıyor. Güneş üretiminin düştüğü dönemlerde bataryalarda depolanan enerji devreye giriyor.
Teknenin seyir hızı da enerji tüketiminde belirleyici. Su direnci hız yükseldikçe artıyor ve motorun daha fazla güç üretmesi gerekiyor. Düşük hızda seyretmek ise aynı enerji miktarıyla daha uzun süre hareket etmeyi mümkün kılıyor.
Helios 11’in yolculuğunda yardımcı yelken de kullanıldı. Özellikle Kuzey Avrupa’daki kış koşullarında güneş ışığının azalması, teknenin hızının düşürülmesine ve uygun koşullarda yelken desteğinden yararlanılmasına neden oldu.
Finlandiya’dan İbiza’ya Uzanan Rota
Helios 11’in yolculuğu tek bir açık deniz geçişinden oluşmadı. Rota; denizlerin yanı sıra nehirler ve kanallardan oluşan farklı su yollarını içeriyordu.
Sjöman Finlandiya’dan hareket ettikten sonra İsveç, Danimarka, Almanya ve Fransa üzerinden ilerledi. Ardından Avrupa’nın batısından Akdeniz’e geçti ve İbiza’ya ulaştı.
Yolculuk kış döneminde gerçekleştiği için özellikle Kuzey Avrupa bölümünde güneş ışığının sınırlı olması enerji yönetimini önemli hâle getirdi. Teknenin düşük hızda ilerlemesi ve uygun zamanlarda yardımcı yelkenin kullanılması bu koşullara uyum sağladı.
Yolculukta Yaşanan Sorunlar
Uzun yolculuk sırasında Helios 11 çeşitli sorunlarla da karşılaştı. Bunlardan biri İspanya’da yardımcı botun çalınmasıydı. Sjöman, yolculuğa devam edebilmek için yardımcı botu yeniden yapmak zorunda kaldı.
Teknenin alışılmadık görünümü de İspanya kıyılarında dikkat çekti. Almería yakınlarında yetkililer tarafından durdurulan Sjöman’ın teknesinin bir güneş enerjili proje olduğu anlaşıldı.
Helios 11 Projesinin Önemi
Helios 11, güneş enerjisiyle çalışan bir deniz aracının uzun süreli yolculuklarda nasıl kullanılabileceğini gösteren uygulamalı bir proje.
Buradaki temel fikir güneş panellerinin teknenin enerji ihtiyacının bir bölümünü sürekli olarak karşılaması. Batarya sistemi üretilen elektriği depolarken elektrik motoru da yüksek verimli bir tahrik sistemi sağlıyor.
Bu yaklaşım özellikle düşük hızda seyreden ve uzun süre aynı bölgede bulunan tekneler açısından önem taşıyor. Gezi tekneleri, araştırma tekneleri, göl ve nehir araçları ile çeşitli hizmet tekneleri güneş-elektrik sistemlerinin kullanılabileceği alanlar arasında bulunuyor.
Helios 11’in dikkat çekici yönlerinden biri de teknolojinin büyük bir ticari gemi üzerinde değil, bireysel bir yapım projesinde uygulanması. Yaklaşık 11 metrelik bir teknenin 200 günlük bir yapım sürecinin ardından Finlandiya’dan İbiza’ya ulaşması, güneş enerjili deniz araçlarının pratik kullanım potansiyeline somut bir örnek oluşturuyor.
Güneş Enerjili Teknelerin Geleceği
Güneş panellerinin verimliliği, batarya teknolojisi ve elektrik motorları geliştikçe güneş enerjili teknelerin kullanım alanı da genişleyebilir.
Bu sistemlerin en önemli avantajı, enerji üretiminin teknenin hareket ettiği sırada gerçekleşebilmesi. Güneş ışığı uygun olduğu sürece paneller bataryalara yeni enerji sağlayabiliyor.
Helios 11’in yolculuğu, bu yaklaşımın uzun mesafeli deniz yolculuklarında uygulanabileceğini gösteriyor. 5.700 kilometrelik rota, 11 metrelik bir teknenin güneş enerjisi, batarya ve elektrikli tahrik sistemlerini bir arada kullanarak Avrupa’nın farklı su yollarını aşabileceğini ortaya koyuyor.
Projenin ardından Sjöman daha büyük bir güneş enerjili katamaran üzerinde çalışmaya başladı. Böylece Helios 11, tek başına bir tekne projesinden çok, daha uzun menzilli güneş enerjili deniz araçları için geliştirilen bir teknoloji deneyiminin parçası hâline geliyor.